एस.टी. महामंडळाच्या प्रत्येक मार्गासाठी (Route) बसची धाववेळ ठरवताना प्रत्यक्ष रस्त्याच्या परिस्थितीचा सखोल अभ्यास केला जातो. हे सर्व काम रोड/रूट सर्व्हे करून केले जाते. त्या सर्व्हेनुसार बसेसना किती गतीने चालवता येईल आणि त्यानुसार धाववेळ किती लागेल हे ठरवले जाते.
1️⃣ रस्त्याच्या प्रकारानुसार गती निश्चित केली जाते
दस्तऐवजानुसार एस.टी. बसला दिलेली अधिकृत वेगमर्यादा पुढीलप्रमाणे आहे:
रस्त्याचा प्रकार साधारण सरासरी गती (KPH)
Cement / Asphalt Road. 50 KPH
Good Metal Road 45 KPH
W.B.M. & Metal Road/पृष्ठभाग दुरुस्ती आवश्यक 40 KPH
Kutcha Road 30 KPH
➡ म्हणजे बस ज्या रस्त्यावर चालणार आहे त्याच्या गुणवत्तेनुसार धाववेळ बदलते.
2️⃣ धाववेळ काढण्याची अधिकृत पद्धत
उदा. — रस्त्याचा प्रकार Cement/Asphalt असेल आणि दोन ठिकाणांमधील अंतर 100 किमी असेल तर:
दिलेली गती: 50 KPH
धाववेळ = अंतर ÷ गती = 100 ÷ 50 = 2 तास
अशा प्रकारे संपूर्ण मार्ग लहान-लहान तुकड्यांत (sections) विभागला जातो आणि प्रत्येक तुकड्यासाठी वेग वेगळा धरून एकत्रित धाववेळ काढली जाते.
यालाच Sectionwise Running Time Statement म्हणतात.
3️⃣ आवश्यक असल्यास नवीन सर्व्हे केला जातो
जर बसची धाववेळ बदलण्याची गरज वाटली (उदा. रस्ता खराब झाला, सुधारला, वाहतूक वाढली, नवीन पूल झाला इ.) तर:
ATS पेक्षा कमी दर्जाच्या अधिकाऱ्याने हा सर्व्हे करू नये.
बसमध्ये Tachograph बसवून प्रत्यक्ष किती वेळ लागतो ते मोजले जाते.
4️⃣ एका विभागात केलेला Running Time दुसऱ्या विभागालाही लागू
प्रत्येक विभाग आपापल्या बसेससाठी धाववेळ तयार करतो;
परंतु:
Inter-Regional आणि Inter-Divisional सेवा अंतिम करताना
इतर विभागांनाही हा Running Time स्वीकारावा लागतो.
5️⃣ Running Time ठरवल्यानंतर Form No.1 ला जोडणे आवश्यक
सर्व Ordinary आणि Other Services साठी
Sectionwise Running Time Statement तयार करून
Form No.1 सोबत जोडणे बंधनकारक आहे.
(सोप्या भाषेत)
एस.टी. बसची धाववेळ काढण्यासाठी:
1. संपूर्ण मार्गाचा प्रत्यक्ष सर्व्हे केला जातो.
2. रस्त्याच्या गुणवत्तेनुसार निश्चित केलेल्या अधिकृत वेगमर्यादेनुसार वेळ काढली जाते.
3. आवश्यक असल्यास tachograph वापरून पुन्हा सर्व्हे.
4. विभागाने ठरवलेली वेळ इतर विभागांनाही मान्य.
5. सर्व चालू सेवांची running time statement तयार करून Form No.1 ला जोडावी लागते.
संकलन - नितिन बागले
